Niet elke examenkandidaat begint vanuit dezelfde positie. En dat heeft niet altijd met rijvaardigheid te maken. Jaarlijks doen tienduizenden mensen praktijkexamen voor hun autorijbewijs, maar uit onze analyse blijkt dat de slagingskans sterk verschilt per stad. Dit roept vragen op over eerlijkheid en gelijke kansen binnen het Nederlandse rijexamenstelsel. Met dit onderzoek willen we inzicht geven in deze regionale verschillen en de maatschappelijke relevantie ervan onderstrepen. Voor wie zich juist extra goed wil voorbereiden, kan het helpen om vooraf te weten hoe een praktijkexamen precies verloopt. In onze uitgebreide gids over het praktijkexamen bij het CBR lees je stap voor stap wat je kunt verwachten.

Hoe we deze analyse hebben uitgevoerd (en waarom dat belangrijk is)

Het centrale uitgangspunt van dit onderzoek is de vraag: in hoeverre beïnvloedt de locatie van een rijschool de slagingskans voor het praktijkexamen? Om dit te onderzoeken hebben we gebruikgemaakt van een uitgebreide dataset van het CBR met rijexamenresultaten over de periode april 2024 tot en met maart 2025. We hebben de resultaten gefilterd op autorijexamens (categorie B) en ons gericht op de 20 grootste steden van Nederland. Na het groeperen van variantnamen per stad, hebben we het gemiddelde slagingspercentage per stad berekend en geanalyseerd. Deze methode stelt ons in staat om eerlijke, datagedreven vergelijkingen te maken.

Bij het interpreteren van deze cijfers is het bovendien belangrijk dat leerlingen een rijschool kiezen die écht bij hen past. In onze blog over waarom Souldrive de beste keuze is voor jouw rijopleiding in Tilburg, wordt duidelijk hoe lesmethode, begeleiding en leerstijl de kans van slagen beïnvloeden.

Wat veroorzaakt deze ongelijke slagingspercentages?

De uitgesproken verschillen in slagingspercentages tussen steden zijn opvallend en vragen om een nadere analyse. Hoewel elke kandidaat officieel aan dezelfde eisen moet voldoen, blijken omgevingsfactoren een aanzienlijke rol te spelen in het uiteindelijke resultaat. Meerdere externe onderzoeken ondersteunen dit beeld en wijzen op structurele invloeden die per regio verschillen.

De belangrijkste verklarende factoren die uit zowel ons onderzoek als bestaande literatuur naar voren komen, zijn:

• Verkeersdrukte en complexiteit van de examenroutes
  Kandidaten in grote steden hebben te maken met drukke wegen, complexe verkeerssituaties en een hogere mentale belasting. Rotterdam scoorde in eerdere jaren het laagst met slechts 36,1% geslaagden (RijschoolPro, 2018).
• Invloed van examencentra en examinatoren
  Examenroutes en beoordelingsstijlen verschillen per locatie. RTL Nieuws toonde aan dat individuele examinatoren structureel van elkaar kunnen afwijken in hoe streng zij beoordelen (RTL Nieuws, 2022).
• Kwaliteit en prijs van rijinstructie
  In regio’s met veel concurrentie drukken rijscholen hun prijzen, wat soms ten koste gaat van de leskwaliteit. AutoTrack constateerde dat duurdere rijscholen gemiddeld betere slagingspercentages behalen (AutoTrack, 2023).
• Regionale mentale druk en examenstress
  In onbekende of chaotische stedelijke omgevingen ervaren kandidaten vaker stress tijdens het examen. Dit beïnvloedt de prestatie. Landelijke data toont aan dat kandidaten in Limburg gemiddeld 61,2% slagen, terwijl Zuid-Holland blijft steken op 44,9% (Autotheorie.nl).

Juist bij deze stressgevoelige factoren zie je vaak dat leerlingen dezelfde fouten maken. Onze blog over de meest gemaakte fouten tijdens het praktijkexamen laat duidelijk zien welke valkuilen overal terugkomen en vooral hoe je ze voorkomt.

Deze opsomming laat zien dat slagingskansen veel meer worden beïnvloed door de omgeving dan vaak wordt aangenomen. De combinatie van verkeersomstandigheden, opleidingskwaliteit en subjectieve factoren tijdens het examen maakt dat niet iedere kandidaat onder gelijke omstandigheden examen doet. Dit roept de vraag op of landelijke normering en gelijkwaardigheid binnen het rijexamenstelsel wel voldoende zijn gewaarborgd. Een eerlijker examen begint mogelijk bij meer bewustzijn van deze regionale verschillen.

Wat betekenen deze resultaten voor rijscholen en leerlingen?

De uitkomsten van dit onderzoek zijn niet alleen interessant, maar ook praktisch relevant. Voor rijscholen bieden de verschillen in slagingspercentages per stad een kans om kritisch te kijken naar hun lesaanpak en begeleiding. In regio’s met lage slagingspercentages kunnen instructeurs zich bijvoorbeeld meer richten op faalangstreductie, verkeersinzicht en oefenen op complexe routes.

Voor leerlingen en ouders kan deze informatie helpen bij het kiezen van een rijschool of zelfs een examencentrum. Bewustwording van regionale verschillen kan leiden tot betere voorbereiding en realistische verwachtingen.

Voor beleidsmakers en het CBR ligt hier een kans om eerlijkere omstandigheden te creëren. Denk aan het standaardiseren van examenroutes, het monitoren van examinatorvariatie of het aanbieden van extra begeleiding in regio’s met structureel lage slaagkansen.

Het gesprek over gelijke kansen in het rijexamen moet verder worden gevoerd, met data als basis voor verbeteringen.

Gelijke voorbereiding, maar niet gelijke uitkomst

Dit onderzoek laat zien dat de locatie waar een kandidaat examen doet een aanzienlijke invloed heeft op de slagingskans. Hoewel de eisen voor het praktijkexamen overal gelijk zijn, blijkt uit zowel onze analyse als externe bronnen dat stedelijke factoren, examenomstandigheden en instructieverschillen zorgen voor ongelijke uitkomsten.

De verschillen tussen steden als Amsterdam en Zwolle zijn te groot om toeval te zijn. Dit roept vragen op over de eerlijkheid van het huidige systeem en de mate waarin alle kandidaten een gelijk speelveld hebben.

We roepen op tot meer onderzoek, meer bewustwording en gerichte maatregelen. Alleen zo kunnen we toewerken naar een praktijkexamen dat niet alleen juridisch, maar ook praktisch gelijkwaardig is voor iedereen.

Bron onderzoek:
CBR – Open Data

Voordat je op praktijkexamen auto gaat bereid je je zelf voor natuurlijk met autorijlessen. Wanneer je instructeur aangeeft dat je er klaar voor bent wordt er gekeken naar een geschikte datum voor het afrijden op je praktijkexamen. Je praktijkexamen duurt ongeveer 55 minuten.

Voor de rit

In het CBR examenlocatie maak je kennis met je praktijkexamen examinator. De persoon die je hebt als examinator legt je uit hoe je praktijkexamen verloopt en controleert het volgende:

1. De uitnodiging voor je praktijkexamen.
2. Je identiteitsbewijs (moet geldig zijn)
3. Of je bent geslaagd voor je theorie examen en of die nog geldig is.
4. Of je het zelfreflectie formulier hebt ingevuld en meegenomen. Dit formulier wordt na je praktijkexamen rit erbij gepakt en doorgenomen met je.
5. Op de locatie van het CBR krijg je ook een Ogentest. De examinator vraagt je om een kenteken te lezen van een auto die geparkeerd staat van ongeveer 25 meter afstand.
6. Je krijgt een aantal vragen over de auto. Dit kan over de binnenkant van de auto zijn of over de buitenkant van de auto, denk aan bijvoorbeeld wat er onder de motorkap zit of de banden van de auto.
7. Als je vrijstelling hebt voor je bijzondere verrichtingen, hoef je op je praktijkexamen niet meer te parkeren of de keer opdrachten uit te voeren. Dit wordt dus niet meer getoetst tot je volgende praktijkexamen.
8. De examenrit duurt ongeveer 35 minuten. Hierin worden er verschillende onderdelen getest.

Wil je weten in welke stad je het snelst slaagt voor je rijexamen, dan kan dat inzicht je helpen om je kansen beter in te schatten.

Mag mijn instructeur mee tijdens mijn examen?

In de meeste gevallen mag je instructeur meerijden met je praktijkexamen bij het CBR. Overleg dit met je instructeur voor dat je bij het CBR praktijkexamen centrum bent aangekomen. Hierop kan jij je mentaal voorbereiden. In sommige gevallen kan je instructeur helaas niet mee, omdat er een tweede examinator van het CBR meerijdt, bijvoorbeeld een examinator die wordt opgeleid om een examinator te worden (opleiding). Je instructeur mag dan wel bij het begin- en eindgesprek aanwezig zijn. Een goede voorbereiding helpt hierbij: denk niet alleen aan je autorijlessen, maar ook aan de juiste mindset. Zo kan het handig zijn om alvast te kijken naar tips voor de voorbereiding op je scooter examen, omdat veel onderdelen overeenkomen en je daardoor extra zelfvertrouwen krijgt.

Daarnaast is het slim om te letten op de duur van je lessen. Uit ervaring blijkt dat langere sessies vaak effectiever zijn. Lees daarom ook waarom 1,5 uur rijles beter is dan 1 uur rijles, zodat je jouw voorbereiding optimaal kunt plannen.

Onderdelen van het praktijkexamen auto

De examinator beoordeelt of je de volgende onderwerpen beheerst tijdens jouw praktijkexamen auto:

1. Het besturen van de auto
2. Kijkgedrag
3. Voorrang verlenen
4. In- en uit voegen
5. Rijden op rotondes en kruispunten
6. Bijzondere verrichtingen
7. Op navigatie kunnen rijden

Het verschil tussen het faalangst examen auto en het normale praktijkexamen auto.

Het belangrijkste verschil is dat je een examinator krijgt die is opgeleid om mensen met faalangst te begeleiden en dat je extra tijd krijgt om het examen te voltooien. Je hebt 1 uur en 20 minuten om het faalangst examen af te leggen. De autorit duurt 35 minuten. De resterende tijd is gereserveerd voor een eventuele time-out of rustpauze tussendoor. Natuurlijk moet je wel precies hetzelfde kunnen als mensen die het gewone praktijkexamen auto doen.

De uitslag

Direct na je praktijkexamen krijg in het CBR-examenlocatie te horen op je geslaagd of gezakt bent.

Ben je geslaagd?
Dan kun je ongeveer een dag na je praktijkexamen auto je rijbewijs aanvragen bij de gemeente waar je woont.

Ben je gezakt?
Van je examinator krijg je op dat moment te horen welke punten nog beter moeten voor de volgende keer. In het uitslagformulier van het CBR krijg je dit ook te zien. Dit kan je dan met je instructeur bespreken om je de volgende keer beter op voor te bereiden voor je praktijkexamen. Als je zakt, mag je op zijn vroegst na 2 weken opnieuw op praktijkexamen. Begin zo snel mogelijk dus weer met rijlessen om je goed voor te bereiden voor je volgende praktijkexamen.

Wanneer heb je een BNOR examen

Alleen als je binnen 5 jaar 4 keer of meer bent gezakt voor je praktijkexamen, dan gaat het anders. Hiervoor heeft het CBR een speciaal examen. 

Dit is een praktijkexamen waarbij de examinator meer tijd heeft voor jou. Je krijgt persoonlijke begeleiding en zowel de examinator en de praktijkexamen kandidaat kunnen tijdens deze rit gebruik maken van de time-out. Daarnaast wordt er gekeken hoe het komt dat jij tot nu toe niet je rijbewijs hebt kunnen halen. 

Hoe gaat het BNOR examen?

Voor dit examen (nader onderzoek rijvaardigheid) heb je als kandidaat in totaal 1 uur en 10 minuten de tijd. Hiervan is 35 minuten voor je praktijkexamen rit. De overige tijd is voor de persoonlijke begeleiding en eventuele time-out die er ingezet kan worden. Dit examen verloopt buiten deze punten gewoon als een normaal praktijkexamen.

5 tips voor het praktijkexamen auto

Tip #1 - Een goede voorbereiding

Het klinkt misschien cliche, maar een goede voorbereiding is het halve werk. Om te beginnen is het belangrijk om te begrijpen hoe rijexamen angst ontstaat. De angst voor het rijexamen heeft vooral te maken met faalangst of angst voor het rijden. Het helpt enorm door de theorie van examenonderdelen thuis nog is door te nemen. Wil je nog wat oefenen buiten de auto? Neem dan is een kijkje naar onze Souldrive lesvideo’s op youtube. Daar vind je volledige examenroutes gereden door andere Souldrive leerlingen. Zo kan jij leren van andermans fouten.

Tip #2 - Zorg goed voor jezelf

Goed voor jezelf zorgen helpt bij mentale helderheid en geeft je meer controle om angsten te bedwingen. Zorg ervoor dat je de nacht voor het examen voldoende rust neemt. Ook het eten van een voedzame maaltijd helpt bij de concentratie de volgende dag. Concentratie bevorderende voedingsmiddelen zijn bosbessen, haver, pure chocolade, bananen en amandelen. Als je je angstig voelt, is het verleidelijk om naar kalmerende middelen of drugs te grijpen. We raden je aan dit te vermijden omdat je niet weet hoe je lichaam erop zal reageren. Zo kan het jouw concentratievermogen aantasten.

Tip #3 - Foutje? Geen probleem

Ben je vergeten over je schouder te kijken? Heb je de verkeerde uitrusting gekozen? Of weet je niet welk tempo je mag rijden? Fouten tijdens het praktijkexamen zijn niet fataal. Houd het hoofd koel in alle situaties. Het faalangst rijexamen heeft het grote voordeel dat je een time-out kunt nemen als iets niet gaat zoals gepland. Dan kun je rustig verder gaan nadat je met de examinator hebt besproken wat er mis is gegaan.

Tip #4 - Zet je angsten op een rijtje

Het helpt om de bron van jouw rijexamen angst of faalangst te begrijpen. Ben je bang om te zakken voor het examen? Is het teleurstellend om de eerste keer te zakken? Of ben je doodsbang om door anderen beoordeeld te worden? Schrijf precies op wat je angsten zijn en vraag jezelf dan af of deze zorgen juist zijn.

Tip #5 - Positieve focus

Tot slot, vergeet niet om je te concentreren op de goede delen van je rijexamen. Bijvoorbeeld, wat zijn jouw sterke punten in het rijden? Ben je een expert in parkeren? Of krijg je vaak lof over je rijstijl? Focus je gedachten op je sterke punten tijdens het rijden. Dat helpt om jezelf meer gerust te stellen. Je kunt het niet foutloos doen op het examen. En dat hoeft ook niet. Het gaat om de hele indruk die een examinator van je krijgt.